Dowladihii
aan Qaranka Lahayn
Ilaah baa mahad leh.
Nabadgelyo iyo naxariis nabi Muxamed korkiisa ha ahaato.
Cabdulwaaxid
Khaliif
cabdulwaxid@hotmail.com
London, UK | Sept 30,
2005
Waxaan mar hore ku soo
sheegnay in qaranku ka dhiganyahay guriga oo dhan marka laga
reebo saqafka/dadka. Marka aasaaska guriga, darbiyada,
dariishadaha iyo albaabadu kuu dhisanyihiin, waxaa sahlan
inaad korka sare ee guriga ka dhigato caws, caaw iyo caleen
(dowlad jilicsan); ama tarniig/jiingad/laamiyeeri (dowlad
xoogaa xooggan); ama jilay iyo shub (dowlad fiican). Waxay
ku xirantahay mabda’a qofku aammisanyahay. Haddaad muslim
tahay, lama arko xukun ka fiican kii nabiga (SCW) iyo
khulufaa’u Raashidiinkii wax ku xukumeen; haddaadse
aamminsantahay dimuqraaddi, waxaad u aragtaa inuu isagu
yahay mabda’ aan wax lala simo jirin.
Sidii farshaxan-yaqaan Ammiin
Caamir uu farshaxan ku muujiyey; qaranka waxaad kaloo dhihi
kartaa waa baabuur aan taayirro lahayn. Qaranku hadduusan
dowlad lahayn wuxuu shafka saarayaa dhulka laakiin isku
qiimee baabuur dhan iyo taayirrada! Cidna ka yeelimayno,
iyadoon qaran jirin baan intaan IGAD ka soo qaato taayirro
duug ah oo keligood ah oo isjiid (N3) laga bedelay baan
iyadoon baabuur jirin; dad, duunyo iyo xamuul ku qaadayaa!
Gabyaagii caanka ahaa waa
isagii lahaa:
-
nin da’ yari dambaab iyo
hagalo diriro direyntaase
Hadda lama yaabbani in
dagaal-oogayaashaad aragteen oo Ilaah-aqoonnimo iyo aqoonba
ka raadgatay ku hadaaqaan inay dhisi karaan dowlad aan qaran
lahayn laakiin waxaa iga yaabiyey “aqoonyahanno” u aaday
Mbagathi inay wax ka noqdaan “dowlad” sidaas lagu dhisay.
Qaarkood markey xoogaagii ay qurbaha ka aruursadeen ku soo
gubeen Nairobi bey dib u soo noqdeen. Laakiin qaarkood weli
waa “xildhibaanno” qaran!
Haddaynu Soomaali nahay
maxaynu isu yeelyeelnaa?! Marka laga reebo diinta Islaamka
ooynaan waxna ku dari karin waxna ka bedeli karin; qaranka
waxaa ugu qiimo badan dadka. Duunyada aan dhaqanno oo iyada
lafteedu qabiil leh (ileyn qof kasta isagaa tuluddiisa geela
ah lehe) ka sokow waxaa la dhammeeyey dhirtii, waxaa la
ugaarsaday ugaartii oo aan lab iyo dheddig midna laga tegin,
waxaa sun lagu shubay badihii iyo berrigii. Fiicnaan
lahaydaa haddii dadku dhibtaas ka badbaadi lahaa laakiin
dhibta ugu daranba waxay qabsatay dadkii oo huf iska dhigay.
Iyadoo arrini halkaas marayso, ka warrama haddii “dowladdu”
shisheeye ku tiraahdo: kaalaya dalka argagixisaa joogtee
nala dila?! Inkastuusan jirin qof Soomaaliya oon si uun uga
qeybqaadan dhibaatada wadanka ka jirta marka laga reebo in
yar oo Ilaahay u naxariistay haddana dagaal-oogayaasha oo
jaahiliin ah waxaa cadow u ah qofkii aqoon diimeed iyo mid
maaddi ah leh. Waa arrintaas midda keenta iney ku
sheekeeyaan hadallo doqonnimo ah. Diinta Samaawigaa ka dib,
dadku wuxuu guriga dhagaxaa ka yahay halka dhagaxa, shubka
ama bulukeetiga uga jiro. Waa qof waalan, qofkii yiraahda
waxaan dhisayaa dowlad Ilaah lid ku ah (diin Islaam la’aan)
oo haddana dadkeedii rabta iney leyso. Waa nin guri dhagaxa
raba inuu dhisto oo leh dhagax/bulukeeti ma rabo inaan
guriga gashado!
Dagaaloogayaashu ma ka bogteen
riwaayadda raadiyaha ama filimada ay isu sheegaan? Ma arkeen
dhibka Afganistaan iyo Ciraaq ka jira? Ma arkeen sida
Maraykanka iyo Ingiriisku u rabaan in inta iska dhigaan
Ciraaqiyiin ay doonayaan iney shacabka Ciraaq isku diraan?
Marka filimkii shisheeyaha iyo Zenawi waa gubtay! Dadkuna ha
ogaado haddii dadkaas maangaabka ah la rumeysto in waxa
dhibka soo gaarayo ay yihiin shacabka Soomaaliyeed ee awalba
dhibbanaa.
Dad yar oo Soomaaliyeed oo
qaarna lagu tuhmayo diin aqoodnimo qaarna cilmi maaddi ayaad
arkeysaa iyagoo mar walba u taagan dhiirrigelinta shacabka
iyo ka hadalka Zenawi. Dadka intiisa kale waxaad mooddaa
ineysan wax ka maqneyn.
Hadda waxaa dadka Soomaaliyeed
kaalinta ugu hooseysa ku jira dadkii fanka. Waa kuwii
intooda badneyd Kacaankii iyo dowladihii ka horreeyey usoo
heesi jiray. Waxaadba mooddaa iney kaalintoodii noqotay: yaa
mar noo keena madaxweyne aan u heesno! Waa isagii
hal-abuurku lahaa:
-
bisha Oktoobar
labaatameeeyo alifku dheeryahay
-
iyo Abriil baa Alle ina
siiyee aqoonsanaada
Wuxuu ka wadaa 21 Oktoobar iyo
12 Abriil oo ahayd maalintii xoogga dalka Soomaaliyeed.
Waxaan halabuurka weydiinayaa, Kacaankii iyo milatarigii aad
lahayd aqoonsanaada oo Ilaah ugu xamdi naqa maxay nagu
faleen? Maxayse waddanka ugu tageen. Hadduusan hal-abuurkaas
ku jireen hooballo iyo fannaaniin booqatay korneyl C/hi oo
Newyork dhowaan tagay si ay usoo dhoweeyaan marna
sheekadiisii hore dib uguma noqdeen. Laakiin saan horay u
soo iri, fannaaniin badani waxay sugayaan dowlad ay u
heesaan.
Cali Mahdi iyo C/Qaasimba waa
dhaqaajin waayeen dowlad aan qaran lahayn. Laakiin hadda
korneylkaa sheegta inuu isagu dhaqaajin karo dowlad aan
qaran lahayn. Weliba isagoo u sii dhaaranaya dadka (shacabka
Soomaaliyeed) yaraa ee ka badbaaday masiibada ku habsatay
Soomaaliya. Haddii korneylku arrintaas ka dhabeeyo waxay la
mid noqoneysaa tii Ilmo Keenadiid ka sameeyeen Hobyo. Iyagoo
iska soconaya ayey Hobyo degeen dabadeedna ka sameysteen
boqortooyo ku dhisan baad iyo xoog. Marka haddii inta C/hi
Jowhar ka dago dabadeedna Xamar iyo dhulkaas ka taliyo waxaa
iyana taariikhda gelaysa boqortooyadii C/hi Yuusuf oo waxaa
dhici karta in hadhow la isweydiiyo Cali Yuusuf iyo C/hi
Yuusuf maxay isu ahaayeen. Soomaalidu ma jecla runta iyo in
taariikhda la xuso oo keliya waxay isu sheegaan riwaayado.
Dadkii badnaa ee Koonfurta Soomaaliya loogu laayey qabiilka
dartiis, intooda badan waxaa loo dilay dambi aysan shaqo ku
lahayn laakiin ay horay u sameeyeen awoowayaashood iyo
aabbayaashood ama qof ay qabiil isla sheegtaan. Marka haddii
arrintii Hobyood ay dhibteedii ilaa hadda harin, ma filayo
in faa’iido ku jirto in inta ciidamo laga keeno dhul kale,
la sameeyo colaad hor leh oo boqolaalka sano oo soo socda
aan harin haddiiba adduunku sii jiro.
Marka waxaan filayaa in la
joogo waqtigii ay waxgaradka Soomaaliyeed iyo dhallinyaradu
ka tashanlahaayeen mustaqbalkooda sidoo kalana ay ka hari
lahaayeen dagaaloogayaashaas qabiilka lagu raacayo. Waxaan
mar kale ku celinayaa in magacii ahaa dib-u-heshiisiin uu
sax ahaa. Maaddaama dhirtii la dhameeyey, sunna lagu shubay
bad iyo berri waxaa ila habboon in dadkeennaas yar ee soo
badbaaday la isu keenoo oo la heshiiyo. Weli ma fahmin qof
qaran Soomaaliyeed raba oo leh: Ari Caddeeye wixii ka
shisheeye waa ii cadow sidoo kalana Balcad wixii ka
shiisheeyana waa ii cadow. Haddaanba Zenawi la heshiin karno
maxaa noo diiday inaan dhexdeena ka heshiinno?
C/Waaxid C/hi Khaliif | London
|
cabdulwaxid@hotmail.com
Qoraaladii hore ee
C/waaxid... GUJI...
Afeef: Aragtida qoraalkan
waxaa leh qoraaga ku saxiixan