Col
Cabdullaahi Yuusuf Axmed: "Qayb
ahaan waxaan ahay Britain, waayo
waxaa igu jira Beer British ah"
Col Xasan Daahir Aweys: "Reer
galbeedku waa nala dirirayaan, mana rabaan inaan iska
difaacno"
![](aweys2.jpg)
C/Laahi Yusuf & Sh.
Aweys |
Weriye Aidan Hartley oo ka
tirsan Daily Telegraph ayaa booqday Muqdisho iyo Jowhar oo
uu kula soo kulmay Madaxweynaha KMG ah, Col Cabdullaahi
Yuusuf Axmed iyo Madaxa Maxaakiimta Islaamiga ah Col Xasan
Daahir Aweys. Maxamed Xaaji (Ingiriis) ayaa tarjumay
warbixin dheer oo Hartley uu qoray kaddib booqashadiisii
Soomaaliya.
"Waan jeclahay Britain,"
Madaxweynaha Soomaaliya, ahna qabqablihii hore ee dagaalka
Cabdullaahi Yuusuf ayaa sidaas igu yiri. "Run ahaantii, qayb
iga mid ah ayaa waxay tahay British." Wuxuu taabtay
calooshiisa, wuxuuna daboolka ka qaaday in beer lagula
tallaalay isbitaal ku yaalla London. "Waxaan nafteyda abaal
ugu hayaa tabarucaha, oo ahaa 27 jir Ingiriis ah."
Sida inay tahay baaq oo
kale, qaar ka md ah gacan-yarayaashiisa ayaa soo saaray
baasabooro British ah. "Wembley" ayaa mid yiri. "Meel
Kentish ah" mid kale ayaa kala dhex galay. Tani waxay ahayd
Jowhar oo ah xaafad boor leh oo ku taalla Soomaaliya,
halkaasoo dowladdii mar dhoweyto la magacaabay ee Mr Yuusuf
ay xarun ka dhigatay sida dadka faraha badan ee reer miyiga
ah ee caasimadda Muqdisho.
Lahjadda saxda ah ayaa
diiradda saaraysa cawaaqibka adduunka ee dhibaatada la
hilmaamay ee Africa, taasoo Madaxweyne Yuusuf oo ah 70 jir
uu sheegay in reer galbeedku ay iska indha-tirayaan khatarta
weyn ee ay leedahay. Haddii dowladdiisa calmaaniga ah ay
burburto, Soomaaliya waxay ku waari doontaa qaran fashalmay,
caasimaddeedana waxay gacanta u geli doontaa argagixisada
Islaamiga ah oo weeraro ka sameyn doona gobolka oo dhan iyo
adduunka.
"Haddaan guuleysan weyno,
Soomaaliya waxay noqon doontaa hoyga xagjirka Islaamiga iyo
argagixisada," ayuu yiri Mr Yuusuf oo dowladdiisu ay mar
dhoweyd degtay Soomaaliya kaddib saddex sano oo wada hadallo
lagu jiray. "Laakiin ma haysanno lacag. Waa inaan ku
tiirsanaanaa dalalka reer galbeedka. Ma garanaayo waxay
sameynayaan."
Waxaan ka soo warramayey
Somalia illaa iyo markii ay burburtay oo ay gashay fowdada
sannadkii 1991. Bishii dhoweyd ayaan dib ugu noqday si aan
uga soo warramo "dagaalka lagula jiro argagixisada" ee
gobolka Geeska Afrika. Wuxuu ahaa safar welwelkiisa leh.
Dowladda Mr Yuusuf waxay ka dhalatay hannaankii nabadda ee
14-aad kaddib sannado qalalaase uu socday. Wuxuu degay
Jowhar, sababtoo ah wuxuu ku andacoonayaa in Muqdisho oo 50
miles ka xigta koonfurta ay tahay rugta argagixisadu joogto.
Hadda, iyadoo dagaallo
cusub laga baqayo, Wasiiradu waxay sheegeen inaysan sii wadi
karin howlahooda iyagoon haysan wax dhaqaale ah. "Dhowr
bilood ka hor, laga yaabee sannad," waxaa yiri Cabdirisaaq
Cusmaan, Wasiirka Qorsheynta. Ugu badnaan 500,000 oo
Soomaali ah ayaa ku dhimatay 14 sano oo dagaal, rabsho iyo
gaajo. Britain iyo wadamo kale oo reer galbeed ah ayaa ku
tabarucay tiro badan oo gargaar ah, waxaana loo qaaday
kumannaan qaxooti ah.
Howlgal Qaramada Midoobay
oo Mareykanku hoggaaminayo ayaa burburay 1995, laba sano
kaddib markii uu dhacay dagaalkii sharaf-dhaca ahaa ee Black
Hawk Down ee Muqdisho, markii miliishiyooyin Soomaali ah ay
u geysteen jug bah-dil ah ciidammadii gaarka ahaa ee
Mareykanka. Howlgalka lagu dhammeynayo gaajada, laguna
hirgelinayo dimoqraadiyad ayaa ku soo dhammaaday
helikobtarro Mareykan ah oo xabadeynaya deegaanno dad rayid
ahi deggan yihiin.
Maanta, xoogagga reer
galbeedka kuma dhiirradaan inay cagaha dhigaan Soomaaliya,
laakiin waxay sameeyaan ilaalo dhinaca cirka ah iyo xeebaha.
In ka badan 1,800 oo ciidammada Mareykanka ah ayaa fariisin
ka dhigtay dhinaca xadka Djibouti. Mr Yuusuf cadowgiisu
waxay yiraahdaan waa nin daba-dhilif u ah Ethiopia oo ah
cadow Masiixi ah iyo in ciidammo ka socda Addis Ababa ay
buuxiyaan safkiisa. "Ma jiraan wax Ethiopian ah," ayuu yiri
Cabdullaahi Yuusuf. Laakiin Waajid oo u dhow xadka Ogaden
waxaan ku aragnay tababareyaal militariga Ethiopia oo
tababaaya ciidamo cusub oo qaran.
Waxaa laga yaabaa in loo
daadgureyn doono si ay uga hortagaan qabqableyaasha dagaalka
iyo xagjirka Islaamiga oo ka soo horjeeda dowladda, haddii
dadaalka UN-ka uu nabad kaga dhex sameynayo kooxaha uu
burburo. Shaqaalaha Qaramada Midoobay waxay sheegeen in
dagaal cusub uu abuuri doono masiibo bini'aadannimo oo ka
dhacda baadiyaha Soomaaliya, halkaasoo roobkii uu ka
baaqsaday inuu da'o sannadkii saddexaad oo is daba joog ah.
Si aan u tijaabinno
sheegashada Mr Yuusuf ee ah in mintidiin Islaami ah ay
joogaan caasimadda, waxaan tagnay Muqdisho annagoo ah
kooxdii ugu horreysay ee film duubayaal ah ee booqata
halkaas illaa markii bishii Febraayo la dilay Kate Peyton oo
ahayd soo-saare television-ka BBC. Dowladda Mr Yuusuf
lafteeda ayaa horey u kala qaybsantay, waxayna Peyton ku
tagtay Muqdisho martiqaad ay u fidiyeen siyaasiyiin sheegtay
in caasimaddu tahay nabadgelyo. Dilal nooca qurgooyada oo
kale ah oo isku daba xiga ayaa dhacay illaa markaas wixii ka
dambeeyey. Middii ugu dambaysay, Cabdilqaadir Yaxye oo
nabadda u dhaqdhaqaaqi jiray, ahaana saaxiibkey hore, ayaa
lagu dilay gurigiisa iyadoo ay hor taagan tahay xaaskiisa.
Qaar ayaa rumeysan in
dilalkani ay yihiin howlaha mintidiinta Islaamiga ah, kuwo
kalena waxay qabaan inay ka dambeeyaan gacan-ku-dhiigleyaal
Ethiopian ah. Nin hoggaamiye mintid ah oo arkaya gacanta
Ethiopia ee siyaasadda Soomaaliya waa Sheekh Xasan Daahir
Aweys oo ka tirsan kooxda Wahhabi ee Al-Itixaad Al-Islamiya
(AIAI), kaasoo markii ugu horreysay recordka gashaday
hamigiisa ku aaddan inuu hoggaamiyo Qaran Islaami ah oo
Soomaaliya ka dhasha iyo meelo kale oo Africa ah.
Kooxdiisu waxay muddo dheer
bartilmaameed u ahayd Mr Yuusuf oo ah taliye ciidan oo hore,
isbahaysina la ah reer galbeedka, sheegeyna inuu tirtiray
2,000 oo mintidiinta Al-Itixaad ah billowgii 1990-meeyadii.
Mareykanku waxay ku eedeeyaan Sheekh Aweys oo ah 70 jir iyo
Al-Itixaadba inay ka mid yihiin howlgeliyeyaal Al-Qaeda ah
oo ka jira Geeska Afrika. Washington waxay ku dartay
liiskeeda dadka ay doonayso kaddib September 11, laakiin
adeegayaasha sirdoonku waxay ku andacoonayaan inay ku lug
lahaayeen bambaanooyin iyo weeraro kale oo argagixiso oo ka
soo billowda dagaalkii helikobtarada Black Hawk.
Filim-qaade James Brabazon
iyo anigu waxaan ku jirnay weriyeyaashii ugu horreeyey ee
reer galbeed ah ee kula kulma Sheekh Aweys fariisinkiisa
Muqdisho. Sida ay sheegayaan warbixinno badan oo la isku
halleyn karo, CIA-du waxay ku kharash garaysaa malaayiin
qabqableyaasha dagaalka ee deegaanka si ay u soo qabtaan
dadka looga shakiyo argagixiso. Laakiin Sheekh Aweys oo ah
nin gaashaanle sare ahaan jiray wuxuu fadhiyey dhulka
gurigiisa, gebi ahaanna wuxuu ku jiray istareex.
Waxaan weydiiyey inuu yahay
argagixiso. "Ma ahi dambiile," ayuu yiri. "Waxaan ahay
siyaasi." Wuxuu Al-Itixaad la mid dhigay Xamaas iyo FIS oo
ka jira Algeria. "Weligeen ma aanan sameyn dambiyo ka soo
horjeeda Mareykanka laakiin waxay nagu dhejiyeen argagixiso
sababtoo ah waxay ka baqayaan inaan la wareegno dalka
annagoo isticmaalayna aydhiyoolojiyad ku noqonaysa mid aysan
aqbali karin," ayuu yiri. "Maalin kasta waxaan aragnaa
diyaaradaha C130 oo dushayada haadaya iyo maraakiib dagaal
oo ku wareegaya xeebaheenna. Reer galbeedku waa nala
dirirayaan laakiin nagama rabaan inaan iska difaacno."
"Ujeedaddeydu waxay tahay
inaan dhisno dowlad Islaami ah oo ay yeelato Soomaaliya,
kaddibna u gudubta dalalka kale." Waxa uu sheegay inuu
jeclaan lahaa inuu ku fidiyo xukunka Islaamiga ah, Africa oo
keliya ma ahane sidoo kale dunida. Waxaan weydiiyey haddii
uu ula jeedo inuu taas ku fidiyo hab nabadeed ama hab jihaad
ah. "Haddii ay macquul noqoto inaan ku xallino macne
nabadeed, waan ku xallinaynaa habkaas," ayuu yiri. "Haddii
ay noqon weydo, waxaan ku xallinaynaa habka Jihaadka ah."
Adeegayaasha sirdoonka reer
galbeedku waxay leeyihiin argagixiso ajnabi ah ayaa ku
dhuumanaya Soomaaliya, laakiin Sheekh Aweys wuu beeniyey
arrintaan. Wuxuu sheegay inuusan ka baqaynin inay soo
weeraraan ama qabtaan Mareykanka. "Qof Muslim ahi waa
inuusan ka baqan cabsi," ayuu yiri. "Haddii na la ku soo
weeraro waxaan aaminsannahay, ama aan xor ahaanno ama xabsi
aan ku jirno, weligeen kama tanaasulayno goolkeenna." Wuxuu
ku cambaareeyey Ethiopia inay ka dambayso shirqoollada dilka
ah, isagoo ku xiriiriyey inay ka ciyaarayso Africa door la
mid ah kan Israel ka ciyaarayso Bariga Dhexe.
Intii aan sheekeysanaynay,
wacdi Qur'aan ah ayaa wuxuu si xowli leh uga socday meel u
dhow xaruntiisa, halkaasoo masjid laga yagleelay qabuuro
gumeysigii Talyaanigu lahaayeen. Sida wararku sheegayaan,
maydad Talyaani ah ayaa la soo qoday, waxaana lafihii lagu
tuuray jidadka. Inay noo suura-gasho inaan la hadalno Skeekh
Aweys oo aan nolol kaga helno akhbaar waxay ahayd muhiim,
sida uu yiri u-kuur-gale arrimaha siyaasadda oo reer galbeed
ah. "Tani waa calaamad, wuxuu rabaa inuu soo galo siyaasadda,"
ayuu yiri. "Wuxuu aad u dareensan yahay in dowladda Mr
Yuusuf ay u dhow dahay inay burburto, wuxuuna tan u arkaa
fursad."
Haddii reer galbeedku ay ku
caawin lahaayeen dowladda farsamo iyo tababar - sida Britain
ay ka sameysay Sierra Leone - Wasiirada Mr Yuusuf waxay
sheegeen inaysan ku tiirsanaan lahayn Ethiopia. Markaan
weydiiyey Madaxweynaha waxa ay ciidammada Mareykanka iyo
maraakiibta xulufadu ka sameynayaan gacanka Cadan, garbaha
ayuu nuuxnuuxiyey, wuxuuna yiri: "Waxba."
Kaddib Muqdisho waxaan u
duulnay Djibouti. Halkaan, waxaan ku arkay ciidamo Mareykan
ah oo xeeladaha ka hor tagga argagixisada baraya askarta
dowladda local-ka ah. Iyagoon awoodin inay cagta dhigaan
Soomaaliya, Mareykanku waxay ku bixiyaan wax badan oo
waqtigooda ka mid ah hagaajinta ilkaha dadka reer miyiga ah,
tallaalidda xoolahooda iyo fiirsasho xor ah - taasoo
dhammaan ka mid ah miisaaniyadda badan ee militariga.
Dhinaca kale ee xuduudda, Soomaaliya waxay weli ku jirtaa
sharci iyo kala dambayn la'aan muddo 14 sano oo sii socota -
waa xilligii ugu dheeraa ee waddan uu ku waaro fowdo illaa
iyo markii la aasaasay hay'adda Qaramada Midoobay.
Waxaa soo tarjumay
Maxamed
Xaaji (Ingiriis)
ingiriis@yahoo.com
ISHA:::
http://www.telegraph.co.uk
Faafin: Sept 5, 2005
HARGEYSA:
Bilawga Ololaha Doorashada Wakiilada Somaliland
| Qodax
Dr. Alnajjar oo Aad uga Dayriyey Xaalada Soomaalida....
»Cusmaan
Caato: C/laahi Yuusuf dagaal ayuu isu diyaarinayaa
»Saddex
markab kalluumaysato oo lagu afduubay Soomaaliya
Wararka oo dhan ka akhri halkan... Guji... Aug 2
Jaamacada Kismaayo oo Ladhigay Dhagaxeedii u Horeeyey
Markii ugu horeysey ee taariikhda Kismaayo ayaa la dhigay
dhagaxii ugu horeeeyey ee Jaamacad Kismaayo...
Guji...
Aug 1
Terry ma u Suurta Geli doontaa in Xera
Gashado Ganacsada Soomaaliyeed
Goobtii heshiiska Terry iyo DGPL waxaa
joogey qaar ka mid ah Xawaaladaha iyo ganacsadata
Soomaaliyeed oo...
Guji... |