May 29, 2004
IGAD SIDA KA MUUQATO WEY KA
MIDAYSANTAHAY ARINTA SOOMAALIYA.
MUSHARAXNIMADEYDA JAGADA
MADAXWEYNE WAXAAN SOO BANDHIGAY BISHII 12. EE 2002.
SOOMAALI NABAD BEY U BAAHAN TAHAY.
Mudane
Jaamac Cali Jaamac oo kamid ah Siyaasiyiinta waaweyn ee
Soomaaliyeed ee ka qabygalaya shirka Soomaalida uga socda dalka
Kenay ayaa wareysi dhinacyo badan taabanayaa siiyey Suxufiyiin
farabadan oo ka kala socda qaybaha warbaahinta Soomaalida.
Waxaana shirkaan kasoo qayb galay.
1.Wargeyska The Horn Star ee kas
oo baxa magaalada Nairobi.
2. Baraha Internet-ka ee kala ah.
Gedonet.com . Somalitalk.com. iyo Somalitribune.com.
Su’aal: waxaad ka qayb
gashay shirkii loo qabtay Beelaha Soomaaliyeed 22.kii bishan oo
ay Wasiiradda arrimaha dibadda eeIGAD ka soo qayb galeen, maxaad
ka filaysaa rajada shirka?
Jawaab: Sidaad lasocotaan
shirkan wuxuu soo maray marxalado kala duwan, bilowgiisa wuxuu
ka bilowday Eldoret, waxaana furay madaxweynihii hore ee dalka
Kenya. Waxaana markaa shirka gacanta ku hayey Saddexda dowladood
oo hawshaas loo xilsaaray,ee dowladaha safka hore kadib waa tii
loo soo raray Nairobi. Xiliyadaas waxaa muuqanayey in aan lagu
dhaqmeyn nidaam hoosaadka loo sameeyey shirka, oo marwalba waa
la khilaafayey, qofkii la rabo ayaa la keenayey shirka, qofkii
larabana waa laga saarayey.
Xaalku isagoo uu saas yahay ayaa
shirkii 10.naad ee madaxwaynayaashaIGAD lagu qabtay Kampala,
waxaana shirkaas ka soo baxay in nabadeynta Soomaaliya aanan loo
deyn 3.daan dowladood ee ay kawada qayb qaataan dhamaan xubnaha
urur goboleedka IGAD, iyadoo la dhimayey dowrkii Saddaxdii
Dowladood ee awal shirka gacanta ku hayey.
Waxaad kaloo xusuusataan in
madaxdii Soomaalida ay heshiis ku saxiixeen Aqalka madaxtooyada
ee dalka Kenya shirkii SafariPark ee wadtashiga ahaa kadib,
waxaana heshiiskaas goob joog ka ahaa madaxweynaha dalka Kenya.
Nasiib darro go’aankaas la saxiixay dad ayaa islamarkiiba
diidmo kala horyimid, oo qofwaliba wixii uu tirsanayey ayuu soo
saaray. Taasi waxay keentay in loo qaadan waayo arrintaa,
kadibna aduun weynihii wuxuu culays saaray dowladihii IGAD, si
ay isbadal la taaban karo ugu sameeyaan shirka. Taas ayaana
keentay inay wasiirada IGAD shirar isdaba joog ah yeeshaan
Intaas kadib 22.kii Bishan ayey
Wasiirada IGAD ku shireen Nairobi waxaana u soo baxday iney
shirka wajigiisii Sadaxaad furaan, Soomaalidana ay Beel beel
ahaan ula kulmaan, wuxuuna udhacay shirkaas si aad u qurxan,
waxaana oran karaa, waxaa dib u soo laabatay nabadii naxashka
sii saarneyd, Soomaalina ubax cusub ayaa u baxay, iyo in
mustaqbal fiican uu noo muuqdo.
Su’aal: Shakhsiyan sidee
buu ahaa dareenkaaga gaarka markaad qiimeyso siduu shirku u
dhacayey?
Jawaab: Darerenkeyga gaarka
ah iyo kan guudba wuxuu ahaa farxad iyo rayn-rayn, waxaa
muuqatay heer cusub iyo oog cusub inuu soo baxay, rajo miro dhal
ahna ay muuqato. Waxaa sandulle ku noqday dadkii awalba
sheeganayey 3.da Xaraf iney meel soo dhigeen, oo qof waliba uu
shirka soo xaadiray isagoo wata wixii dhabta ahaa ee uu ahaa,
iyadoo laga fogeeyey waxyaalihii kale ee lagu daahayey. Waxaana
soo baxday in si siman wax loo qabsanayo, sidoo kale is cafis
badan ayaa muuqday, oo dadku waxay u ekaayeen sidii iyagoo jooga
dhamaadka bisha ramadaanka, oo ah bil inta badan dadku is cafiyo
waxaana saameyn gaar ah igu reebtay siddii hufneyd ee ay
wasiiradu dadka ula hadleen gaar ahaan labada wasiir ee Itoobiya
iyo Jabuuti.
Su’aal: Wax qaybsiga
Soomaalida sidee ahaanayaa, faragalinse majireysaa?.
Jawaab: Qof waliba damac
waa ku jiraa, laakiin wax waliba waa la isku afgaran doonaa, oo
qof kasta xuduud ayuu leeyahay uusan soo dhaafeyn, dadkii iyagu
wax qabysan waaya xeerar ayaa la dajiyey waxaana kala xukumi
doonaa gudiga xalinta, waana gudiga khilaafaadka, hadii ay
beeluhu isla afgaran waayaan, waxaa wax u qaybinaya gudigaas,
waxaanse rajaynayaa in beel waliba ay waxeeda si cadaalad ah u
qaybsato, qof waliba tiisa ayuu sugayaa, waa in ruux kasta uu
awrkiisu qaado, nidaamkaasna waa kii Carta looga dhaqmay, si
nadaamana wax loogu qaybsday, Soomaalidu iyadaa wax qaybsaneysan
waxna isu qaybineysa.
Maantana Soomaali waxaa nasiib
darro ugu filan kuwii ay iyagu xoriyadda uga horeeyaan ayaa
mamnuucaya Basabooradooda, waana arrin Soomaali maanta ceeb ku
ah, haddaba waxaa Soomaali la gudboon iney dadkooda u daneeyaa.
Su’aal: Wasiirradii IGAD
intii ay la hadlayeen Soomaalida waxay sheegeen in iyaga
dhexdooda uusan hadda wax khilaaf ah dhex oolin. Arrimaha
shirkana ay hadda kamideysan yihiin. Adiga ka siyaasi ahaan
hadalkaas run makula yahay?
Jawaab: Haddii ay Aduunka
hortiisa ka qirteen iney iyagu shirka carqalad ku ahayeen,
kadibna ay shegeen oo ay balan qaadeen iney hadda wixii ka
danbeeya daacad yihiin, is wada socod ahna ay u wadayaan shirka,
hadaba cid ku khasabtay iney hadalkaas dhahaan majirto, dowlad
waliba dano u gaar ah ayey ka leedahay Soomaaliya, laakiin
danahaas waa ineysan ka hor iman tan shacabkeenna iyo dalkeena.
Marka waxaan qabaa in maanta ay Soomaali diyaar u tahay iney
hawshooda wataan, si ay isugu qanacsan yihiin ay u wadaan, saa
darteed balanqaadka ay noo sameeyaan IGAD iyo is aaminka ay
muujiyeen aan fursadeeda siinno. Waxaana haboon in la’aamino.
Haddii ay wax ka soo noqdaanna waan arkaynaa, waana la saxayaa,
waana la qabanayaa wixii khalad ah.
Su’aal: Dhibtan in laga
baxayo oo ay Soomaali wax qaybsanayso miyey kula tahay?
Jawaab: Ma’ahan markii ugu
horeysay ee ay Soomaali dowlad yeelato, 9.Sano oo dowlad
Doorasho ah iyo 21.Sano oo dowlad Milatari ah ayey Soomaali
lahayd. Muhimadu waa wada jirka, waligeedna Soomaali waxay wax u
kala qaybsan jirtay, in Reer Madaxweyne qaato, Reerna R/Wasaree,
Reerna Afhayeen Barlamaan, mana filayo in hal beel ay wax wada
qaadaneyso, laakiin hoos baa loo wada daadagi, oo 4.5. ayaa wax
lagu qaybsan, waxa meesha yaalana waa wax xadidan, gaar ahaan
jagooyinka sare waana wax la isla arkayo. Waxaana filayaa in si
galcaltooyo ah wax loo qaybsado, maxaa-yeelay waxaan nahay dad
isku diin ah, isku af ah, isku midab ah, isku dhaqan ah. Sidii
uu dhaqanku ahaa ayaana wax loo qaybsan.
Waxaana leeyahay 15.Sano oo caro
alleh ah noogu filan dhib, ee aan isqadarinno oo walaaltinimadii
soo celinno.
Su’aal: Warbaahinta waxaanu
muddo hore ka maqalnay inaad u sharaxan-tahay Jagada
Madaxtinimada ee dalka Soomaaliya. Musharax-nimadaas wali
ma’utaagan tahay?
Jawaab: Bishii 12.ee
2002.dii ayaan soo bandhigay inaan musharax madaxweyne ahay,
haddana wali waan ahay, waana u taaganahay, sababta aan u
cadeeyey inaan Musharax ahayna ma’ahan inaan xukun doon ahay ee
waxaa weeye, sidaad la socotaan Soomaali wali ma’aysan helin
hogaankii ku haboonaa ee ay u baahneyd, Cumar Binu-khadaab oo ah
Khaliifkii labaad ee Muslimiinta Soomara waxaa uu yiri, (Hogaamiyaha
dhabta ah waa kan danyarta iyo dadka tabaaleysan u daneeyaa ee
iyaga u adeega,) waxaa laga yabaa in dadka qaarkiis
madaxtinimada u yaqaanaan Gawaari iyo hub in la aruursado, oo
dad aan waxba galabsan lalaayo taasna ma’ahan tilmaamaha
hogaamiya, waa inuu ka war hayaa dadka jilcan, dulimiga iyo
xadgudubkana dadka ka dhawaraa, waxaana loo baahan yahay in
bulshada Soomaaliyeed isbadal weyn lagu sameeyo, loo soo celiyo
nabaddii iyo kala danbeyntii, taasna waxay ku imaan kartaa in la
uruuriyo dadka akhyaarta ah ee ay talada dalka ka go’aan waana
kuwa nabadda jecel, hadey yihiin Ganacsato, Nabadoono, Culimada,
iyo dhamaan wax garadka, waana kuwa loo yaqaan (AHLUL XALLI WAL
CAQDI) intaas marka la uruuriyo ayey talada saxda ah soo bixi
kartaa.
Soomaaliduna waxay ku maah-maahdaa
( Biyo sacabadaada ayaa looga dhargaa) saas darteed ayaan
isleeyahay isbadalka aad rabto adigu gacantaada ku fuli, waayo
mabda’a uu qofku rumeysan yahay isaga ayaa sifiican u hor marin
kara, waxaana rajaynaa in Soomaali ay kala garan karto qofka
dalka wax u taraya iyo kan wax u dhimaya.
Dhamaad
Fahad Yaasiin Xaaji Daahir.
editor@somalitalk.com