March 16, 2004
Minnesota: Inaad Soomaali tahay
xaqiiji;
Maanta waa laguu baahan yahay ee wixii dhiig
lehow kaca!
Waxaa isku soo dubaridey:
Maxamuud N. Wardheere
mnwardere@yahoo.com
Haddii
aad dhexmarto Minneapolis ama St. Paul iyo nawaaxigooda xilligan qabow waxaad
arkaysaa dad tabeelayaal wata oo dab kulaalaya habeen iyo maalinba taagan
goobo mucayin ah. Dadkaasi waa shaqaalihii gaadiidka dadweynaha ee caasimadda
gobolka Minnesota oo mudo 10 beri ah shaqo joojin ku jiray. Waxaa kale oo aad
arkaysaa dad baabuurta hoonkooda yeerinaya oo gacmaha u taagaya si ay u
taageeraan.
Dadka dhibaatada ka soo gaartay gaadiidkaas
dadweynaha joojintiisa waxaa ugu horeeya waayeelka, dan yarta, iyo soo
galootiga gobolka ku cusub oo ay ugu badan tahay Soomaalida. Dadka
Soomaaliyeed waxa ay la safan yihiin shaqaalaha Soomaaliyeed oo ka shaqayn
jiray gaadiidka
dadweynaha oo beryahan shaqo la’aan ahaa iyo qoysaskooda sidoo kale
shaqaalaha guud ee gaadiidka dadweynaha iyo in gobolku helo gaadiid dadweyne
oo la isku halayn karo.
Abdirizak Gayre oo ah Soomaali ka shaqeeya
gaadiidka dadweynaha oo kuna jira shaqo joojin ayaa yiri “ Waa naga taalaa
anaga iyo reeraheeniiba oo waxaan sugi la’ nahay goorta la soo afjarayo shaqo
joojinta oo heshiis la gaarayo”
Maxaa la isku haystaa?
Ururka shaqaalaha ee la yiraahdo
Amalgamated Transit
Union Local 1005 (ATU) oo ay xubno ka yihiin 2200 oo shaqaale ayaa ku
dhawaaqay shaqo ka fariisi xirayna gaadiidkii ka dhex shaqaynayay caasimadda
gobolka badankiis ka dib markii uu fashilmay wada hadaladii u socday ayaga
iyo 17 qof oo ah guddiga uu governorka u magacaabay golaha Metropolitan
Council (www.metrocouncil.org)
ka dib markii la isku mari waayay arrimo la xiriira musharada iyo daryeelka
caafimaadka shaqaalaha. 1995 ayaa u danbaysay shaqo fariisigan oo kale
laakiin waagaas qoraxdu kulayl ayay ahayd Soomaalidana gobolka waa ku yarayd,
governorkii waagaas joogay Gov. Carlson inkastoo uu markii hore is adkeeyay
oo ku hanjabay inuu ciidamada isticmaali doono si uu dadka gaadiidka u baahan
u daabulo hadana 21 beri ka dib waa uu isbedelay ka dib markii ururo shaqaale
oo kale ay u soo hiiliyeen ATU oo ku hanjabeen in ay ayagana shaqada joojin
doonaan. Dad badan oo uu ka mid yahay mudane Omar Jamal waxay ka codsadeen
Governor-ka inuu ku soo laabto miiska wada hadalka isla markaana ogolaado in
dhexdhexaadiye soo dhex galo hase yeeshee ilaa hadda jawaab kama iman
governorka.
Ururada shaqaalaha ayaa aad ugu farxay
taageerada ay ka heleen bulshada Soomaaliyeed sidoo kale Mr. Awalow Baba oo
ka yimid Nigeria ayaa yiri “Waxaan deganaa Minnesota tan iyo waagii uu Koffi
Annan kaga baxay Minnesota jaamacad bilowgii lixdamaadkii weli ma arag
muuqaal iyo saamayn Africanku maanta ku leeyahay Minnesota oo kale intii
aanan Soomaalida noo iman. Ilaahii keenay ayaa mahad leh”
Awalow oo hadalkiisa sii wata ayaa yiri
“Soomaalida waa dad aad u firfircoon oo yaqaan xirfadda ganacsiga oo jecel
afkooda iyo diintooda iyo dhaqankooda gabdhahaba ha ugu horeeyaane. Waxaan la
yaabaa sababta ay u ogolaadeen in jabhado isku diraan oo dagaal ka dhex
ridaan oo dalkooda burburiyaan waayo halkan aad ayay isu jecel yihiin” Mr.
Awalow hadalkiisa waxa uu ku soo gabo gabeeyay “waa dad ku qanacsan
Soomaalinimada oo ku faana bal u fiirso oo weydii qof soomaali ah xaggee ka
timid si aad dhaqso u ah ayuu kuu oranayaa waxaan ka imid soomaaliya weliba
asagoo kor u dhahaya”.
Minnesota Governor Tim Pawlenty
![](bell1.jpg)
Metropolitan Council Chairman Peter Bell |
![](pawlenty.jpg)
Minnesota Governor Tim Pawlenty |
Waa nin aad u ad adag oo jecel inuu markasta
guulaysto oo weliba aanan aaminsanayn gaadiidka dadweynaha oo jecel inuu
dhiso wadooyinka dadka baabuurta gaarka ah leh maraan oo aanan filanayn inuu
soo dabco (ilaahay amarkii kuma darin) waxaa uu ku dhawaaqay inuu usbuuc
walba siin doono ururada bulshada ee saacida dadlka $100,000 si ay dadka u
daabulaan. Waxaana lagu eedeeyay inuu ka wado ciribtir iyo lugooyo oo uu la
damacsan yahay ururka shaqaalaha ee gaadiidka dadweynaha Minnesota. Peter
Bell oo ah gudoomiyaha Metropolitan Council kuna hadla afka Governorka ayaa
yiri “waan ka xunahay dhibta soo gaartay dadka ay arrintan saamaysay waxaanan
ku hawlan nahay in aan gaadiid u helno”
Dadka aqoonta u leh ururada shaqaalaha ee
Minnesota ayaa walaac ka muujiyaya taageero la’aanta haysta ATU iyo cod
la’aanta waxayna yiraahden in Governorka ka guulaysto ayay u badan tahay
haddii aan loo soo hiilin.
Governorka waxaa dhegta wax ugu sheega
urur la yiraahdo Minnesota Tax Payers Leaguue (www.taxpayersleague.org
) oo ah koox aaminsan in dadka Minnesota laga daayo canshuurta badan oo la
joojiyo mashaariicda badan ee ah danta guud ayagoo isticmaalaya xisaabaad iyo
tiro koobyo iyo dabagal marin habaabin ah si ay dadka uga dhaadhiciyaan inay
saxsan yihiin waxayna aad u isticmaalaan qalabka warbaahinta doodooda waxaa
ka mid ah
- a) Gaadiid dad weyne looma baahna ee dan
yarta aan u gadno baabuur
- b) Basaska waaweyn waa ka hawo wasaqayn
badan yihiin baabuurta yar yar
- c) Dadka raacaa gaadiidka dadweynaha waa
4.5% ma u qalmaan in sanadkii lagu bixiyo Minnesota $300 million
- d) Reer Minnesota haddaan nahay waxaa
nalaka qaadaa canshuur ka badan isku celcelis ahaan gobolada dalka 38%.
Macnaha gobolada kale canshuu yar ayay bixiyaan.
Maxaa
Ururada shaqaalaha Maraykanka ka dhigay kuwo tabar daran?
America waxaa ka badbaadiyaya shuuciyadda
waxaa la oran karaa ururada shaqaalaha oo guulo badan soo hoyiyay oo waxa ay
shuuciyadda rabtay badankeed qabtay wadankoon shuuci noqon. Dabcan dabayshii
shuuciyadda ahayd ee xawliga ku socotay waa gilgishay maraykanka dacaayado
badanna waa ku furtay waayo shuuciyadda ururada shaqaalaha ayay aad ugu doodi
jirtay hase yeeshee
Ururada shaqaalaha ee maraykanka waxay ku
guulaysteen in tujaarta loo shaqeeyo laga helo fasax sanadeed, saacadihii
shaqada oo la yareeyay, fasaxa haweenka dhalmada ku maqan, fasaxa jirada,
inaan waayeelka shaqaynkara lagu badalan xoog soo koraya, in goobaha shaqada
nadaafadooda iyo nabadgelyadooda la wanaajiyo, in daryeel caafimaad helaan
shaqaalaha iyo mushaar fiican, xaqa qofkii shaqada dhaawac ku gaarto ama xaqa
hawlgabka iwm.
Hase yeeshee sanadihii u danbey america
waxaa soo maray barwaaqo aan la qiyaasi karin oo jiilka cusub maba fahmi
karaan dhibkii iyo halgankii waalidkood iyo awoowayaashood/ayeeyayaashood.
Barwaaqadaas iyo technoloyiyada casriga ah ayaa sare u qaaday nolosha
shaqaalaha oo gaarsiiyay in unionska muhimadiisa hoos u dhacdo oo xataa
awoodoodii siyaasadeed hoos u dhacdo. Ururada shaqaalaha ee maanta Minneota
shaqo ka fariisiga ka sameeyay waxaa rajadooda xumeeyay dadkii oo aananba u
baahnayn gaadiid dad weyne in yar maahee waayo guryaha waxaa yaal labo ilaa
saddex gaari marka qofka caadiga ah sidaas uma saamaynayso.
Tan kale daqliga dadka maraykanka oo aad u
kacay tusaale ahaan isku celceliska daqliga sanadkii soo gala qofka
maraykanka waa $40,000 taas oo gaartay heer aanay weligaaed gaarin.
Shirkadaha waaweyn si ay u helaan xoog jaban waxay maal gashadaan dalalka soo
koraya haba u badnaadaane India iyo China habkaas oo loo yaqaan
outsourcing
Soomaalida Minnesota waxay ka mid yihiin
dadka ay waxyeelaysay gaadiid la’aanta dadweynaha. Xubno Soomaaliyeed oo ka
walaacsan dhibtan ayaa ku taliyay in la is abaabulo oo la iska warqabo waayo
waa ceeb in tiro badan oo dhalin yaro ah rag iyo haweenba leh ayadoo ay
Minnesota joogaan in qof Soomaali ah uu waayo qof meesha uu rabay geeyo oo uu
guriga ku xabisnaado xilligan qaboobaha ah.
Hadda Soomaalida dhibta saamaysay waxay u
badan yihiin arday iyo waayeel iyo qaar shaqaale ah marka waxaa haboon in la
iskaashado.
Soomaalida
iyo iskaa wax u qabsonimada
Ummadda Soomaaliyeed waxay hido u leeyihiin
inay isgarab qabtaan oo iskaashadaan laga soo bilaabo xiligii ay badankeed
reer guuraaga ahayd ama beeralay ama kaluumaysato ilaa markii ay xornimada si
wada jir ah u dhaliyeen ilaa markii ay bacaadka shalnbood si mutadawacnimo ah
ku celiyeen ilaa markii ay iskuulada iyo xarumo badan iskaa wax u qabso ku
dhiseen, ilaa markii ay ololahii waxbarasha ee qoris iyo aqris barashada.
Maanta Soomaalida reer Minnesota waxaa la gudboon in ay isgarab qabtaan.
- Mudane Omar jamal oo ah gudoomiyaha
Somali Juctice Advocacy Center 612-715-1221
- Mudane Abdiaziz Warsame CSCM 612-338-5282
Ext 260
ayaa waqtigooda huray oo furay liiska
isdiiwaan gelinta
Haddii aad rabtid in aad qof qaado oo aad
meel gayso xataa mudo yar fadlan soo wac mutadawiciintaas haddii aad u baahan
tahay in meel lagu geeyo sidoo kale soo wac mutadawiciintaas.
Soomaaliyay toosoo toosoo isku tiirsadeyee
hadba kiina taag daraneey taageera weligiinee........
Kuwii isu gargaara ayuu ilaahay u gargaaraa.
Maxamuud N. Wardheere
mnwardere@yahoo.com
Faafin: SomaliTalk.com | March
16, 2004
Minnesota:
Macallimiin iyo arday Soomaaliyeed oo xusay Taariikhda Dadka Madow
Sida la wada ogsoon yahay dadka madow ee ku
nool dalka maraykanka mar awoowayaashood badankood..
Guji
XAMAR DAAWO DACALLADA.. SAWIRRO
Kulaabo bogga hore ee www.somalitalk.com
|