WARARKA:
BOOSAASO |
HARGEYSA |
MUQDISHO |
NAIROBI |
QURBAHA |
XORIYO
April 1, 2004 Asalaamu
Calaykum
wr wb.
Madaxweyne Rayaale oo ka soo hoyday socdaal uu
ku soo maray dalal Yurub ah.
WQ. Cabdifataax Xasan
Cabdifataax_96@hotmail.com
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Md.
Daahir Rayaale Kaahin iyo Waftigii uu hoggaaminayay ayaa Shalay (31 March) ku
soo guryo noqday dalka, ka dib markii ay socdaal qaatay muddo saddex
toddobaad ku dhow ku soo mareen dalal ku yaala qaaradda Yurub.
Madaxweyne Rayaale oo shir jaraa’id ku qabtay
xarunta madaxtoyada wakhti yar ka dib, markii uu ka soo degay madaarka
Hargeysa ee Egal International Airport, waxana uu ka waramay midho-dhalka
socdaalkii uu ku tagey dalalka Ingiriiska iyo Biljam, halkaas oo uu kulamo
kala duwan kula soo yeeshay Madax iyo Masuuliyin ka tirsan dalalkaas.
Madaxweynaha Somaliland, Md. Daahir Rayaale
Kaahin oo ugu horreyn ka hadlay waxyaabihii ay kala kulmeen dalka Ingiriiska
oo xuddun u ahaa socdaalkooda, waxa uu sheegay in safarka ay ku tageen dalka
Ingiriisku uu ahaa mid taariikhi ah oo ay guul ka soo hoooyeen, waxana uu
sheegay in Masuuliyiinta ay la kulmeen kala hadleen arrimo ay ka mid yihiin
sidii dhaqaale caawimo ah loo siin lahaa Somaliland iyo in Dawladda
Ingiriisku aqoonsi Diblomaasiyadeed u fidiso Somaliland.
“Dawladda Ingiriisku waxa ay noo ballanqaaday
in ay 100% arrinta dhaqaalaha noo suurto gelinayso, sidii xidhiidh caalami
ah Somaliland u heli lahayd, ayuu yidhi madaxweynuhu waxaanu intaa raaciyay
arrinta aqoonsiga lafteeda waxay yidhaahdeen meesha kama saarayno…. Laakin
farsamooyin ayay noqotay farsamoyinkaana oo uu yidhi Madaxweyne Rayaale,
waanu ka wada hadalnay, balse waxaan uu intaas raaciyey Arrinta.ma doonayo in
aan hoos uga dhaadhaco, Maadama oo aan cadow badan leenahay”.
Isaga oo faah faahin ka bixinayaa dhaq
dhaqaaqyadii ay sameeyeen iyo isbeddelka socdaalkoodu ku sameeyey fikirkii
hore ee Ingiriisku ka qabay Somaliland.
Madaxweyne Rayaale waxa uu yidhi marka hore
safarka aanu ku tagnay dalka Ingiriiska waxa uu ahaa martiqaad aanu iyaga ka
helnay, run ahaantii waxa ay ahayd mid taarikheed oo Somaliland u soo hoyotay
oo muddo badan cid ina dhegeysta maanu hayn laakiin, Ingiriisku waxa uu inoo
suurtogeliyey inuu dib noo xusuusto oo uu na dhegeysto, ilaa afar Wasiir
baanu la kulanay, Guddida Xidhiidhka dibadda ee Baarlamaanka Ingiriiska,
ayaanu la kulanay oo na dhegeystay, Baarlamaanka Ingiriiska khudbad baan ka
jeediyey oo aan filayo in aad hesheen.
Run ahaantii aniga (Madaxweynaha) iyo Waftiga
ilaa socdayba, waxa aanu odhan karnaa safarkii Ingiriiska aanu ku tagnay guul
aad u qiimo leh ayuu ahaa, waxyaabaha halkaa (Ingiriiska) ka muuqday dadkani
reer Somaliland ee Qurbaha jooogay, kuwa Ingiriiska joogaa ha ugu badnaadeene
meel kasta way isaga yimaadeen, maalinta aan baarlamaanka ka hadlayey dad
toban kun oo qof ku dhow baa isu yimi, oo ka hadlayey qadiyaddooda una
bannaanbaxay.
Markaa ka sokow waxa aanu dawladda Ingiriiska
weydiisanay dad badan oo yar yar oo halkaa (Ingiriiska ) ku dhalatay oo rajo
la’aan ku noolayd maanta waxa ay dareensan yihiin in ay dal leeyihin.
Waxyaabihii aanu halkaa kaga hadlaynay waxa ka
mid ahaa bal annagu (Somaliland) dal jira ayaanu maanta nahay, Somaliland oo
shaqaynaya oo doorashooyin ka dhacayaan, haddana indhaha laga qarsanayo,
dhegehana laga xidhanayo oo uu dabran dal aan jirin oo la yidhaahdo
Soomaaliya, farriintaasi way gaadhay dadkii aanu u gudbinay.
Madaxweynaha Somaliland, Md Daahir Rayaale
Kaahin Waxa kale oo uu ka waramay Booqashaddi ay ku tageen dalka Biljam,
waxana uu sheegay in muddadii ay halkaa joogeen ay la kulmeen Masuuliyiin
sare oo ku jira Baarlamaanka Yurub, ka Biljam iyo Guddiga Midowga Yurub,
kuwaas oo uu sheegay in ay iyagana kala hadleen qadiyadda Somaliland iyo
sidii caawimo loo siin lahaa Somaliland.
Madaxweynaha oo arrintaa tafaasil ka bixinayana
Md Rayaale waxa uu yidhi “Dalka Biljim oo ah xarunta labaad ee Addunka waxa
aanu u gudbinay qoraal waxana nalaga aqbalay”.waxa uu intaas raaciyey waxa
aan maanta u arkaa Somaliland qadiyaddeedu inay iibsantay oo aanay muran ku
jirin haddii ay shalay ku jirtay, markaa waa waxa aan rajaynaynaa Somaliland
maanta maalin ay ka dhowdahay aqoonsigeeda in lagu dhawaaqo ma jirto, waxana
aan rajaynayaa mar dhow in aqoonsigii Somaliland oo beesha Caalamka ka mid ah
ay soo bixi doonto, oo qaar badan oo awal la dagaalamayay ay ka nixi doonaan
ayaan rajaynayaa.
Madaxwene Rayaale waxa kale oo uu iftiimiyey
sababta keentay inay baajiyaan safaro ay ku tegi lahaayeen dalal kale oo ku
yaala qaaradda Yurub, isaga oo arrintaa ku hadlayana waxa uu yidhi “Dalalaka
Sweden, Switzerland, iyo Germay ka in aanu tango ayay ahayd, balse waanu ka
maaranay wakhtiguna wuu dheeraaaday oo annaga (Weftiga) ayaa soo koobnaym
maadaama waxyaabaha aanu u tagi lahayn Biljam kula kulanay, markaa sabab loo
baahnaa in aanu safarka hore u sii wadno nooma ay muuqan.
Madaxweynaha iyo waftigiisa oo shalay ka soo
duulay magalada addis ababa, Itoobiya, oo ay ku sugnaayeen labadii maalmood
ee u dambaysay, halkaas oo uu kulamo kula yeeshay Ras’iisal wasaaraha dalka
Itoobiya, Mr Males Zenewi, waxa uu sheegay in ay ka wada hadleen arrimo dhowr
ah oo ay ka mid yihiin xoojinta xidhiidhka iskaashi ee u dhexeeya Itoobiya
iyo Somalialnd, waxana uu xusay, in Ra’iisal Wasaaraha Itoobiya ballanqaaday
in ay dawladdoodu hawlaha Somaliland gacan ka geysan doonto, Madaxweyne
Rayaale, waxa kale oo uu sheegay in ay Addis ababa kula kulmeen Safiirka
dowladda maraykanka waxaana uu sheegay in hawli uga socoto oo uu rajaynayo in
saraakiil ka tirsan safaaradda maraykanka ee Itoobiya ay yimaadeen Hargeysa.
Ugu dambayntii Madaxweynuhu hadalka uu ka
jeediyay shirka jaraa’id waxa uu ku xusan in uu martiqaad ka helay dalka
kanada, balse uu dib u dhigtay.
Shirkaa Jaraa’id ka dib, su’aalihiila weydiiyay
Madaxweynaha waxa ay u dhaceen sidan:-
S, Maadaama aad tahay Madaxweynihii u
horreyey ee Somaliland ee khudbad ka jeediya aqalka baarlamaanka ingiriiska
marka aad garab dhigto qadiyadda Somaliland sida ay markii hore ahayd iyo
khudbadaada ka dib maxaa wax la taaban karo ka soo baxay?
J. Horta Somaliland, waxa aan idiin
sheegayaa in aynu shaqaysanay doorashooyinkii aynu qabanay marxaladidii aan
kursiga ku imi waxyaabo badan buu inoo kordhiyay qiime badan oo aynu caalamka
kaga kasbanay Ingiriisku inama martiqaadeen, qolihiisana inooma oggolaaadeen,
haddii aynaan innagu (Somaliland) wax qabsan, waxa aanse anigu qabaa
Ingiriiska Ballanqaad adag baanu ku kala nimid, inuu dhinaca kasta oo
qadiyaddeena ah wax innagala qabto, taas uun baan ku soo koobayaa
S. Dadku ilaa 1993-kii maalin walba waxa
la lahaa maanta qadiyaddeenu way iibsantay safarkan aad Yurub ku tagtay dadku
si weyn bay u rajaynnayeen, marka wax la taaban karo oo aad leedahay taasay
kaga duwan tahay tii hore ma jirtaa?
J. Horta Safarka iyo wax la innaga
oggolaaday baa ka duwanaa kuwii hore.
S. Madaxweyne Maxaanu u sheegnaa dadka
oo cusub?
J. Arrimaha oo dhan mid dhaqaale iyo mid
siyaasadeedba in uu Ingiriisku wax ka qabto wuu noo ballan qaaday.
S. Ra’iisal Wasaaraha Itoobiya Males
Zenewi maxaad ka wada hadasheen?
J. Waxa aanu ka wada hadalnay waxa
innaga dhexeeya xidhiidhka sokeeya ee darisnimo, ka nabadgelyo, ka wax wada
qabsi ka ganacsi oo la horumariyo, waxyaabo badan ayaanu ka wada hadalnay.
S. Dhow jeer oo hore ayaad Ra’iisal Wasaraha
Itoobiya Arrimahaa uga wada hadasheen maxaa midho dhal ka noqday?
J. Hadda waxaab joogay Itoobiya Tiim
Innaga (Somaliland) ah oo ay Tiimkii kale ay wax kale saxeexanayeen.
S. Maxaa ka jira wararka sheegaya
maraykanku xafiis ayuu ka furanayaa Somaliland?
J. Bal aynu gaadhno horta, laakiin
haddii albaab inoo furmay markaa wax badan baa suurtogal noqonaya.
S. Waxa aad la kulantay dadka reer
Somaliland ee qurbo jooga ah markaa maxa ugu weynaa ee ay ku bogaadiyeen,
dadka maxay ku dhaliileen, maxayse ballanqaadeen in ay u qabanayaan?
J. Horta kun iyo shan boqol dadku dhow
dhow oo reer Somaliland ahi habeen bay xaflad ii qabteen oo aan kula hadlay
meel hool ah, Run ahaantii su’aalo kasta oo ay I weydiiyeen waan ka jawaabay
halkan ku sookoobi maayo, laakiin Internet ka ayaad ka heli karta.
S. Laakiin maxaa ugu weynaa?
J. Somalilandnimadu inay wax walba ka
horrayso ayaan aniga kula dardaarmay, wayna iga aqbaleen.
S. xagga dhaqaalaha waxyaabaha
Ingiriisku idiin ballanqaaday maxaa ka mid ah?
J. Adeer imika Caalamka kama mid nihin,
dhaqaale ahaan innaga uun baa iska xoogsan xidhiidh lama lihin bangiga
adduunka IMF-ta, waxyaabaha noocaas ah inay waddooyin innooga furan bay
innaga ballan qaadeen.
S.socdaalkiina waxa la ogyahay in aad
soo qaabiseen taana warar iyo faalloyin badan baa ka soo baxay, wararka qaar
waxa ay leeyihiin aarinti dilka ka dhacday ee lagu dilay gabadh hawl-wadeen
ka ahayd GTZ oo u dhalatay dalka Kiiniya, ayaa saamayn idinku yeelatay qaarna
waxa ay leeyihin Beljim baad wax kala kulanteen, waa maxay markaa sababta aad
u soo koobteen safarkiina?
J. Horta mid waad I xusuusisay Xukuumada
ahaan Tuuladii Dhoqoshay raga wax dilay soo qabtay waan u mahadnaqayaa
laakiin sidaa hore u sheegay baahi badan oo aan u qabno in aan meelaha tango
markii aan arki weynay ayaanu annagu soo gaabinay socdaalkayaga, Go’aankana
annagaa mar walba lahayn ee mid ciddi nagu khasbaysay oo noo wado ma ahayn.
S. Falkii Budhcadu ku fulisay
hawl-wadeenadii GTZ, waxa saamayn ah ma ku yeeshay socdaalkiina?
J. Wallaahay nasiib wanaag waxa noqotay
in la qabto raggii oo lagu guulaysto.
S. Midowga Yurub Marna ma isla soo hadla
qaadeen lacagta deeqda ah ee ay biixyaan reer yurub qaybta Somaliland?
J. Horta waxa aanu weydiisanay midowga
Yurub in ay Somaliland nooc gooni ah ula macaamilooto oo caawimadeed toos loo
siiyo arrintaana dib baanu uga fadhiisanaynaa, warna waa idinka soo siinaynaa
bay nooga balan qaadeen.
Cabdifataax Xasan
Cabdifataax_96@hotmail.com
Hargeysa Somaliland
Daahir
Riyaale oo Kusoo Laabtay Dalka
<><><>
Somaliland oo ku dadaalaysa sidii ay beesha
caalamka aqoonsi uga heli lahayd
Warbixinta waxa aanu ka soo qaadanay
wergaysaka Al Khaliij ee ku soo baxa luqada af carabiga,
Waxay ku dadaalaysaa Jamhuuriyada Somaliland
Sannadkan sidii ay aqoonsi uga heli lahayd beesha caalamka, Somaliland waxay
ay bilowday dadaal diblomasiyadeed oo xoog leh iyadoo imika xidhiidh
wanaagsan la leh Jabuuti iyo Itoobiya, Itoobiya waxa ay ku leedahay miisan
weyn gobalka geeska Afrika halka ay Jabuutina raadweyn ay ku leedahay
arrimaha Somalia.
Somaliland waxa ay garaacday markii ugu
horeysay albaabka Jaamacada arabta ka dib markii uu xumaaday xidhiidhka
Somaliland ay la leedahay jaamacada arabta, Jaamacada carabta oo diidan gooni
isku taaga Somaliland gaar ahaan intii uu noola Madaxweynihi hore, ka dib
markii uu tagay wasiirka arimaha dibada ee Somaliland uu tagay Qaahira
halkaas oo uu kula kulmay gudoomiyaha Jaamaca Arabta Caamir muusa.
Taasi waxay xaashi cusub u furtay marxalada
cusub oo ah isfahanka Jaamacad Arabta iyo Somaliland, Jaamacada Arabtu waxay
ay dooratay in ay Somaliland kula dhaqanto waaqica wixii la xidhiidha
cilaqadka Somaliland Arrintana oo Hargeysa muddo dheer sugaysay.
Jaamacada Arabtu waxay ay wefti balaadhan u
dirtay Hargeysa halkaas oo ay isku afgarteen Jaamacada Arabta iyo Somaliland,
ismaan dhaafkii u dhexeeyaya Jamhuuriayda Somaliland iyo Jaamacad Arabtu halkaas
ayuu ku soo afjarmay.
Madaxweyne Cigaal Alle ha u naxariistee mar
dhakhtar loo geeyay south Africa 2003 waxa uu yidhi Arabi noomay qadarin
sidii aynu ka filaynay markaa waxa inala gudboon in aynu wax la qabsano
walaalahayga Afrika, waxa uu ku geeriyooday Marxuum Cigaal mid ka mid ah
cusbitaalda south Africa.
Hargeysa waxa ay ku guulaystay in ay soo
jiidato dareenka reer galbeedka iyo yurub gaar ahaan Ingiriiska oo hore u
gumaysan jiray, Midowga Yurub ayaa ku dhawaaqay in ay diyaarinayaan sidii ay
maalgelin ugu samayn lahaayeen dhow mashruuc Somaliland oo ay ka jirto nabad
iyo deganaasho marka la barbar dhigo somaliya kale ee ku jirta qaska iyo
jahwareerka.
Dhacdadii 11septerber waxa ay u suurta gelisay
Somaliland in ay hesho fursad mihiim ah oo ay ugu dhowaato Maraykanka iyadoo
ka faa’iidaysanaysa la dagaalka argagaxisada iyo iskashiga amaanka oo
dhinacyo badan leh iyadoo dhaafsanaysa in ay hesho taageero siyaasadeed iyo
tu ma-adiyaba.
Somaliland waxa ay ku taala goob istaraadaji ah
oo ay ku kulmaan badweynta hindia iyo bada cas iyo dhowrka ay ka
ciyaarahayaan ciidamada Jarmalka ee ku sugan geeska afrika maamulida qayb ka
mid ah ee dhulkii hore loo odhan jiray somaliya bada iyo barigaba.
Waxa dhacday bilihii ugu denbayay dhow wafti oo
ka mid ah Baarlamaanka Ingiriisku inay si isdaba joog ah u yimaadeen Hargeysa
si ay u ogaadaan xaalada Jamhuuriyada Somaliland una xaqiijiyaan guulaha ay
ku talaabsatay Somaliland oo dimruqaadiyada iyo xuquuqul isaanka siyaasada
iyo deganaashaha wadanka iyo waxyaabo la mid ah, waxa ay inbadan ku
adkaysteen xaga nidaamka dawliga ah xuquuqal isaanka Somaliland.
Daahir Rayaale Kaahi Madaxweynaha Somaliland
ayaa dhowaan tahay dalka Ingiriiska iyo wadamo kale oo yurub ah sida Biljum
iyo Jarmalka, Ingiriisku waxa ay ku dhawaqeen in ay tixgelin doona dowlada
shacabka Somaliland laakiin wakhtigan xaadirka ah in aynan noqonayn dowlada
ugu horaysa ee ictiraafta Somaliland, Jamhuriyad madax banana laakiin ay ka
caawin doonan sidii dawladaha kale ee waaweyn ay u aqoonsan la haayeen
Somaliland maadama ay Carabta iyo Islaamkuba ay diideen madax-banaanideeda iyagoo
u arkaya in ay Somaliland ay kala jarjarayso somaliya.
Warar laga soo xigtay dhinaca waftiga Rayaale
ayaa tilmaamaya sida heerka sare ah ee loogu soo dhoweyay Ingiriiska gaar
ahaan dhinaca Baarlamaanka Ingiriiska iyo xubno dowlada ka tirsan, waxa kale
oo iyadana soo dhoweyey Jaaliyada Somaliland ee Ingiriiska iyo wadamo kale,
taasi waxa ay dhiiro gelin u tahay in uu Madaxweyne Rayaale soo bandhigo hori
marka ay ka gaadhay dhinaca siyaasada iyo dimriqaadiyada.
Waxa ay ka wada hadleen Baarlamaanka Ingiriiska
iyo reer galbeedku mashruucyo maalgelin ah oo la siiyo Somaliland si kor
loogu qaado dhaqaaleheeda si ay saamayn ugu yeelato waxa ka jira Somaliya iyo
dowladaha gobalka.
Waxa ay tilmaamtay wasiirada arrimaha dibada ee
Somaliland sida heerka sare ah ee waftiga loogu soo dhoweyey Ingiriiska,
waxayna tidhi anagu maanan abaabuli haba yaraatee, waxayna cabaaraysay
dhinacyada kale oo Somaliya gaar ahaan xukumada C/qaasin iyo kuwa kale oo ka
mid ah hogaamiyaasha kooxa somaliya ee ka oo hor jeeday waftiga ay ku tageen
Ingiriiska, waxayna ay tidhi “Ingiriisku uguma baahna in ogalaasho loo
weydiyo qabqablayaasha dagaalka ee koonfurta Somaliya cidii doonaysa in ay
wadankooga tagaan”, waxayna hadalkeedi ku soo koobtay dhinacyada isku haya
koonfurta Somaliya in ay hoos u eegan xal u helid mushkiladooda iyo daryeelka
shacabkooda ee aanay waxba wakhti iskaga lumin si fadh-fadhida xidhiidhka
qotada dheer ee Somaliland iyo Ingiriiska, iyadoo diiday in ay wax faahfaahin
ah ka bixiso wada hadaladii Rayaale iyo Ingiriiska laakiin waxa ay tilmaamtay
in guulo laga gaadhay.
Waxa kale oo Rayaale Khudbad ka jeediyay
Xerunta Midowga Yurub isagoo doonaya in uu taageero u helo gooni isku taaga
Somaliland, Mudane Daahir Rayaale Markii uu ka yimi London waxa uu ku soo
degay Addis ababa waana maxadada ugu weyn ee safaradiisa dibada, waxa uu wada
hadalo la yeeshay masuuliniyiinta itoobiya, iyagoo ka wada hadlay arimo ka
dhexeeya labada wadan.
Dhinaca kale Hogaamiya kooxeed yada Somaliya
waxa ay ku eedeeyeen Itoobiya in ay ka wada dadaal midhowga afrika sidii loo
aqoonsan lahaa Somaliland, si ay Somaliland uga hesho Baarlaamka afrika Shan
kursi, waxa mar denbe lagu dhawaaqay Addis-ababa in ay tahay talaabo hadii
lagu guulaysto ah in ay Somaliland heshay Masabyo aan weli la sexeexin, dadka
indho indheeya arimahan waxay leeyihiin waxa guulaha soo hooyay ka dib kolkii
dib u dhac iyo fashilaad ay ku timid Xukumad C/qasin oo dib uga dhacay
shirkii aasasida Baarlamaanada Afrika taas oo ka dhalatay khilafad xun oo
gudaha xukumadiisa ah.
Yaa geli doona Baarlamaanka ku meel gadhka ah
munaasabada taariikhiga ah?
Warbixintaa waxaa aad ka akhriyi kartaa
linkigaan hoose
http://www.alkhaleej.ae/articles/show_article.cfm?val=64464
Turjumadii
C/fataax Xasan
Axmed Ismacil
Cabdifataax_96@hotmail.com
Hargeysa Somaliland
<><><>
WARARKA
BOOSAASO... GUJI..
WARARKA HARGEYSA..
GUJI.. |