Bishii tobnaad ayaa u gashay wufuudda ka qeyb galaysa shirka Somalida uga
socda tuulada Doofaareey (Mbaghati) ee duleedka magaalada Nairobi, Kenya. Illaa
iyo haatanna wax natiijo ah oo aan ka aheyn tirada sii badaneysa ee
musharixiinta Madaxweynanimada Somaliya, oo gogoshaas ka soo ifbaxayna haba
sheegin.
Affartan iyo sagaal (49) nin baa illaa iyo imminka arjiyadooda soo gudbiyey.
Raggani si is le'eg uma helin faallada warbaahinta awooda leh ee Soomaaliyeed.
Waana tan igu khasabtay inaan Warbaahinta Somalida qaarkeed ku sifeeyo ineey
qeyru-masuulnimo muujiyeen. Dabcan Warbaahintu waa dad isu tagay oo iyagoo sii
maraya tiknoolajiya casri ah, gaarsiiya shacab mucayan ah warar iyo faallooyin
eey dadkaasi fahmi karaan. Nasiib xumo, Warbaahinteenii Somalida waxeey maanta
gaftay majaraheedii. Warbaahin kasta waxaa saaran masuuliyad rabaani ah iyo mid
uu shacabku xaq ugu leeyahay. Khiyaamo ayeey tahay in qalab warbaahineed oo
qaran ama hey'adi leedahay loo isticmaalo buun-buunin lagu sameeyo kuwa horeba
shacabka u aafeeyey.
Tusaale ahaan, Idaacadda loogu dhageysiga badan yahay Somaliya kontonkii
sano ee ina dhaaftay
BBC-da (
oo hadda dhidibadda u aastay ineey si fasiix ah (FM) codkeeda ku gaarsiiyo
malaayiin Somali ah ) ayaa waxeey maalin kastaa faallooyin aan anigu
buun-buunin ku macneyn lahaa ka bixisaa Qab-Qablayaasha dagaalka ee Somalia.
waxaad maqlaysaa iyagii oo wareysiyo la yeelanaya hogaamiye kooxeedyada, si eey
"u sharaxaan qorshohooda siyaasadeed " hadii la doorto. Waa sida eey BBC-du
jeceshay ineey u dhigta'e. BBC-yeey waxaan ku weydiiyey; Hadiiba aad dooneyso
inaad ogaato "Qorshaha Siyaasadeed" ee hogaamiye kooxeedyada, maxaa kuu diiday
inaad ogaato "Dhambaalka Siyaasadeed" ee musharixiinta aan hogaamiye
kooxeedyada aheyn ? Dabcan hal iyo laba waa laga yaabaa inaad 30 ilbiriqsi ku
sheegteen inuu isa soo sharaxay. Ha yeeshee, cadaalad kuma aadan falin inaad
maalin kasto u sheegto malaayiin Somali ah oo adiga uun kaa war sugaya in hebel
hebel-kii waalidkaa iyo caruurtaada soo laayey uu doonayo haddana inuu
madaxweyne kuu noqdo ! Waxaan filayaa ineey taasi tahay Qeyru-masuulnimo marag
madoonato ah.
Warbaahinta Somalida ee buun-buunisa qowleystadan kuma sinna BBC-da oo
kaliya'e, waxaa sidoo kale taa kula bohoobay Qaar kamid ah Wargeysyada, bogagga
Internet-yada iyo Idaacado kale. Dhowrkii todobaad ee ina dhaaftay waxaan isku
howlay inaan ilo kala duwan oo warbaahineed dhageysto/Aqristo/daawado. Ku
dhawaad dhamaantood wexeey ka sinnaayeen buun-buuninta rag aanba buun-buunis u
baahneyn. Taa waxaa ka sii liidata, sariig la'aanta tobaneeyo Wargeys/website
oo marka aad gashaba bogga hore uu ka laalaado sawirka hogaamiye kooxeedka u
sharaxan jufada leh boggaas !! Ba'a iyo hoog taa ka daran wali kuma arag
taariiqda aan garto ee Somaliyeed. Aaway dadkii damiirka lahaa ee u dhashay
bogaggan la silciyey lagana been abuuray ?? Ma wexeey ku qanacsan yihiin in
magacooda lagu maamuuso musharixiin wax magarato ah ?
Anigu ma taagni yaan la soo warin dhacdooyinka iyo isa-sharraxaada
shaqsiyaadka is caleema saara. Laakiin waxaan u dig-iyo-damleeyahay in
warbaahinta xorta ahi eeysan u carrab laalaadin dagaal oogayaasha. Tusaale
ahaan, Waddamada hore u maray ee galbeedka, waxaad warbaahintooda ku arkeysaa
ineeysan qarsan xurgufta eey u hayaan dad/dal mucayan ah. Kolka, marka eey
rabaan ineey ka faalloodaan Fidel Castro tusaale ahaan, waxeey u hadlaan sidan
" Madaxweynaha kaligii taliyaha ah ee xukunkana muquunsaday ee waddanka Cuba
ayaa maanta cafis u fidiyey qoxooti laga soo celiyey xeebaha Florida ee wadanka
Mareykana ....." Bal si fiican ugu fiirso sifeynta Mr.Castro. Hal erey oo been
ah kuma jiro, haddana waxaad ka dhadhansaneysaa in hadalkan uu is-dul saaray
qof siyaasad ahaan neceb Mr.Castro. Sidoo kale, Marka eey warbaahinta galbeedku
qaadaa dhigayaan madaxweynaha Masaarida, wexeey u hadaaqaan sidan "
Madaxweynaha dalka masar ayaa maanta xeebta Sharma! Al-sheekh ku qaabilay wafdi
ka socda dalka Israa'iil, si eey uga wada hadlaan geedi socodka nabadda bariga
dhexe, Mr. Mubarak intuu uu xukunka hayey wuxuu isku soo dhaweeyey carabta iyo
Israa'iiliyiinta, wuxuuna taageero aan caadi aheyn siiyey dagaalka lagula jiro
argagixisada caalamiga ah " ! Markale, weerahani waa kuwa xaqiiqda ku qotoma,
laakiin eey ka soo dhadhameyso la dhacsanaanta galbeedka ee Mr. Mubarak.
Xusuusnow, Mubarak sidoo kale, waa kaligii taliye ! laakiin waa saaxiibka
Galbeedka. Sidaas awgeed, meelna laguma sheegayo kaligii taliyanimadiisa !
Muhimadda aan ka leeyahay tusaalayashani waa ineey warbaahinta Somalidu
garwaaqsadaan sirta warbaahinta. Wexeeyna u hadli/qori karaan sidan " Mid kamid
ah hogaamiye kooxeedyada ka qeyb galay dagaalkii sokeeye ee baabi'yey
boqolaalka kun ee rayidka ah, isla markaana bara kiciyey malaayiinta kale ayaa
maanta ku dhawaaqay inuu isu sharaxayo jagada ugu sareysa ee dalka. Hogaamiye
kooxeedkani wuxuu ku biiray liiska eey horeyba uga buuxeen dagaal oogayaal
badan oo Somaliyeed ! " Ma hal kalimad oo been-abuur ah ayaa ku dheehan
weerahan ? Halka eey marka eey timaado ineey warbaahintu ka faallooto
ganacsadayaal iyo mutacallimiin aan ka qeyb qaadan dagaalka, isuna soo sharaxay
madaxweynanimada eey sidan u hadli/qori karaan " Mid kamid ah ganacsatada/aqoonyahannada
Somaaliyeed ee aan ka qeyb qaadan dagaalkii sokeeye ee dalka, ganacsi
balaaranna ku leh/Waxna ka dhiga jaamacadda hebel hebel ayaa maanta isu soo
taagay in si dimoqoraadi ah loogu doorto jaga! da madaxweynanimo ee Somaliya "
Markale, yaa beenin kara dhamaan ereyada ku soo arooray jumladdan ? Laakiin
labada jumladood sow makala qurux badna ? Sowse macno kala duwan u sameyn
meeyso qofka caadiga ah ee Somaliyeed ee nabadda iyo horumarka dalka uun
doonaya ?
Ugu danbeyn, waxaan ku soo gunaanadi lahaa in warbaahinta dalku
masuuliyaddan rabaaniga ah ee iyaga eebe u gartay eey sida eey tahay uga soo
baxaan. Hadii eey xitaa taasi ku khasabto ineey tababaro u fidiyaan
warfidiyeenadooda, waxaan dhihi lahaa ha ku dhaqaaqeen. Ceebna ma ahan inaad
diintaada, dadkaaga iyo dalkaaga difaacdo, meelkasta oo aad joogto. Marka
yeeysan la xumaan ineey sawir-xumeeyaan raggan dhiig-miirtay shacabka
masaakiinta ah.